Joop Witteveen (1928-2016) wist álles van gastronomie
De Joop Witteveenprijs is een prijs, vernoemd naar culinair bibliograaf en historicus Joop Witteveen, voor een publicatie, gedrukt of digitaal uitgegeven, uit de voorgaande twee jaren, van een auteur – of groep van auteurs – waarin op grond van gedegen, reproduceerbaar historisch onderzoek het onderwerp geschiedenis van de voeding, in de breedste zin van het woord*, in Nederland en België is beschreven.
Wie was Joop Witteveen
De Nederlandse culinair bibliograaf en boekverzamelaar Joop Witteveen (1928–2016) woonde en werkte in Amsterdam. Hij wordt als pionier beschouwd van de Nederlandse gastronomische geschiedschrijving. Witteveen gaf lezingen o.a. op het Oxford Symposium en publiceerde tal van artikelen in historische tijdschriften zoals Petits Propos Culinaires. In 1998 verscheen zijn magnum opus, de Bibliotheca Gastronomica, een mijlpaal in de gastronomische bibliografie. Meer lezen
De prijs
In 2012 werd door de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam de Joop Witteveenprijs ingesteld. In 2024 heeft de Stichting Historische Eetcultuur (SHE) de prijs overgenomen.
Criteria voor de jury
1. Kwaliteit en Diepgang van Historisch Onderzoek
2. Relevantie voor de Geschiedenis van Voeding in Nederland en België
3. Innovatie en Originaliteit
4. Toegankelijkheid en Communicatie
5. Bijdrage aan het Behoud van Culinair Erfgoed
6. Interdisciplinair Karakter van het Onderzoek
7. Impact en Educatieve Waarde
Prijsuitreiking
- De prijs wordt een maal in de twee jaren uitgereikt. In 2025 wordt de prijs uitgereikt tijdens het Amsterdam Symposium of food.
- de winnaar van 2025 is Marleen Willebrands met De Verstandige Kock. Proef de smaak van de 17de eeuw.
Redmer Alma rijkt de prijs uit aan Marleen Willebrands
Prijsuitreiking
De uitreiking door Redmer Alma gebeurde met referentie aan het juryrapport. Lees het hier.
Jury
De jury is samengesteld uit culinair historici en wetenschappers met affiniteit met de geschiedenis van de voeding.
De jury in 2025:
- Sytze van der Veen, voorzitter van de jury, historicus en hoofdredacteur van De Boekenwereld
- Leendert Alberts, Bierhistoricus, docent geschiedenis bij Hogeschool Utrecht en docent biergeschiedenis bij Stichting Bier Opleidingen Nederland (StiBON)
- Christianne Muusers, Neerlandica Schrijver en onderzoeker culinaire geschiedenis bij Coquinaria
- Danny Jansen, bestuurslid Stichting Gastronomische Bibliotheek,(SGB), Presentator 24Kitchen.
- Herman J. van Vliet, Nederlands/Fries culinair historicus, duurzame foodtruck-ondernemer en secretaris Stichting Historische Eetcultuur (SHE))
Uit welke boeken is een keuze gemaakt voor de prijs in 2025
Jonah Freud en Garrelt Verhoeven, Het kookboek van Nederland. Onze keuken van 1500 tot nu in 100 kookboeken en gerechten (Lannoo, Tielt 2024).
Maarten Hell en Charlotte Kleyn, Uit eten in Amsterdam. Vier eeuwen culinaire cultuurgeschiedenis (Prometheus, Amsterdam 2025).
Janny van der Heijden, Smaakpalet van de Lage Landen. De geschiedenis van de eetcultuur in beeld (Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam 2023).
Jeroen van Vaerenbergh, Wat schaft de put? De Foodarcheoloog graaft in ons culinaire verleden (Manteau, Antwerpen 2024). [Prehistorie – 18e eeuw]
Marleen Willebrands, De Verstandige Kock. Proef de smaak van de 17de eeuw (Sterck & De Vreese, Gorredijk 2022).
Regula Ysewijn, Van wafel tot koek (3e druk; Overamstel, (Amsterdam 2024 – 1e druk 2023)
Eerdere winnaars
2025 Marleen Willebrands De Verstandige Kock. Proef de smaak van de 17de eeuw (Sterck & De Vreese, Gorredijk 2022).
2022 Christianne Muusers en Marleen Willebrands Het excellente kookboek (doctor Carolus Battus)
2019 Maarten Hell voor het boek: De Amsterdamse herberg 1450-1800: geestrijk centrum van het openbare leven
2016 Dr. Leen Beyers en Dr. Ilja Van Damme, (BE) voor het boek: Antwerpen à la carte: eten en de stad, van de middeleeuwen tot vandaag
2015 Dr. Jet Pijzel-Dommisse, conservator van het Gemeentemuseum Den Haag – en mederedacteurs – voor het boek: Nederland dineert: Vier eeuwen tafelcultuur
2014 Dr. Jon Verriet (BE) van de Vrije Universiteit Brussel voor zijn onderzoek: Ready meals and cultural values in the Netherlands, 1950-1970
2013 Dr. Daniëlle De Vooght van de Vrije Universiteit Brussel voor haar onderzoek: The King Invites: Performing Power at a Courtly Dining Table